Hematokezya, sindirim sisteminin alt bölümlerinden kaynaklanan kanamanın dışkı ile birlikte dışarı atılmasıyla ortaya çıkar. Kanama çoğu zaman rektum, kolon ya da anüs bölgesinden gelir. Bu nedenle renk parlaktır.

Bu durum genellikle dışkılama sırasında fark edilir. Tuvaletteki suya damlayan kan, klozette yayılmış izler ya da tuvalet kağıdında kalan lekeler ilk ipuçları olabilir. Kimi zaman kişide ağrı olur, kimi zaman yalnızca kan fark edilir. Her iki durumda da belirti ihmal edilmemelidir. Çünkü bu tür bir kanama vücudun uyarısıdır. Altta yatan bir sorun vardır.

Bazı kişilerde kanama aralıklıdır. Birkaç gün görünür, sonra kaybolur. Bazen sürekli devam eder. Süreklilik durumu kaynağın ciddi olabileceğine işaret edebilir. Özellikle dışkılama alışkanlığında değişiklik, karın rahatsızlığı ya da kilo kaybı gibi ek bulgular varsa ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Kanamanın nereden geldiği, miktarı ve eşlik eden belirtiler hekimin tanı sürecinde yol haritasını belirler. Bu yüzden sadece kanın varlığı değil, ne şekilde ortaya çıktığı da önemlidir.

Hematokezyanın Nedenleri Nelerdir?

Hematokezya, farklı hastalıklardan ya da fiziksel zorlanmalardan kaynaklanabilir. Kanamanın şekli, süresi ve şiddeti altında yatan nedeni anlamak açısından önemlidir. Bazı durumlar geçici olabilirken bazıları daha ileri düzeyde tıbbi müdahale gerektirebilir.

Hemoroid (Basur)

Hemoroid, rektum ya da anüs çevresindeki damarların genişlemesidir. Bu damarlar zamanla hassaslaşır. Zorlanma, kabızlık ya da uzun süre oturma gibi etkenlerle makat bölgesi tahriş olabilir. Hemoroid belirtileri arasında yer alan kanama ise bu tahrişin bir sonucudur.

Genellikle dışkılama sırasında kan görülür. Kan damla şeklinde olabilir. Parlak kırmızı renktedir. Ağrı ya da yanma eşlik edebilir. Tuvaletten sonra klozette iz kalabilir. Hemoroid kaynaklı kanamalar kısa sürelidir ama sık tekrarlayabilir.

Anal fissür (Makat çatlağı)

Anal fissür, anüsün iç kısmında oluşan küçük bir yırtıktır. Genellikle sert dışkılama sonrası oluşur. Bu yırtık dışkı geçerken tahriş olur ve kanama başlar. Anal fissür (makat çatlağı) çoğunlukla ağrıyla birlikte görülür.

Kişi tuvalet sonrası yanma hisseder. Kağıtta parlak kırmızı kan görülebilir. Kan miktarı azdır ama her dışkılama sonrası tekrar edebilir. Özellikle kabızlık yaşayanlarda yaygındır. Tedavi edilmezse kronikleşebilir.

Kolon polipleri ve tümörleri

Kolon hastalıkları içerisinde yer alan polipler bazen belirti vermeyebilir. Ancak büyüdükçe yüzeyleri hassaslaşır. Dışkı geçerken bu yapılar zarar görebilir. Sonuç olarak kanama gelişebilir.

Polip kaynaklı kanama genellikle ağrısızdır. Kan dışkı yüzeyinde ya da içinde görülebilir. Bazı polipler zamanla tümöre dönüşebilir. Bu durumda kanama devamlı hâl alır. Diğer semptomlar da eşlik etmeye başlar.

Tümörler daha derin yerleşimli olabilir. Kanama miktarı fazla olmasa da sürekli hale gelebilir. Rektal kanamalarla birlikte halsizlik ya da kilo kaybı varsa altta tümör olasılığı değerlendirilmelidir. Kolon polipleri, zamanla büyüyüp yüzeylerinde hassasiyet geliştiğinde dışkılamayla birlikte kanamaya neden olabilir ve bu durum hematokezya olarak kendini gösterebilir.

Bazı rektal kanamalar, iyi huylu nedenlerden kaynaklansa da daha ciddi patolojiler de göz önünde bulundurulmalıdır. Kolon tümörleri, özellikle ileri yaş grubunda, dışkıda taze kan görülmesinin önemli nedenlerinden biri olabilir. Bu tümörler zamanla büyüyerek bağırsak duvarını zedeleyebilir. Bu da dışkı geçişi sırasında yüzeyin kanamasına neden olur. Hematokezya bu durumda ilk fark edilen bulgu olabilir. Kanama genellikle ağrısızdır. Ancak uzun süre devam ederse halsizlik, kilo kaybı ve dışkılama düzeninde değişiklik gibi ek belirtiler eşlik edebilir.

İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (IBH)

Bu hastalık grubu, bağırsak duvarında kronik iltihap oluşturan rahatsızlıklardır. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit bu gruba girer. İltihaplı bölgeler zedelendiğinde kanama ortaya çıkar.

Hematokezya bu hastalıklarda sık görülür. Kan genellikle dışkının içinde karışık hâlde bulunur. Dışkılama alışkanlığında değişiklik, karın ağrısı ve ateş eşlik edebilir. Alevlenme dönemlerinde kanama artabilir. Hematokezya, özellikle ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları sırasında sık görülen bir belirti olarak ortaya çıkabilir.

Enfeksiyonlar veya travmalar

Bazı enfeksiyonlar bağırsak mukozasında hasara yol açabilir. Bu durumlarda dışkıyla birlikte kan görülebilir. Özellikle bakteriyel enfeksiyonlarda tablo daha belirgindir. Kimi zaman ishal de eşlik eder. Ayrıca ‘iskemik kolit’ adı verilen, kalın bağırsağa giden kan akışının azalması durumu da bağırsak dokusunda kanamaya yol açabilir.

Fiziksel travmalar ya da zorlayıcı dışkılama durumlarında da mukozada yırtılmalar oluşabilir. Bu da hematokezyaya neden olabilir. Kanama hafif olur ama tekrarlayıcı olabilir. Altta yatan neden saptanmazsa tablo uzayabilir.