Doğduğu istikamete akan nehir ASİ NEHRİ

Zafer SARI

Asi Nehri tarihte (Antik dönemde) Doğudan gelen nehir anlamına gelen ORANTES adıyla anılmaktadır. Antiyahos zamanında Nehr-i Maklub-un (Abu hayat Ölümsüzlük suyu)
Asi Nehri ters bir yol izleyerek denize dökülür.(Tersine akan nehir) 0larakta bilinir. Efsaneye göre Asi nehrinin oluşu şöyle;
Asırlar önce Samandağ yöresinde bir hayat suyu vardır.Suyun başında da bekleyen bir ejderha, her yıl bir geç kızın kurban edilmesi şartıyla, sudan bir yudum vermeyi kabul edermiş.Kurban edilmesi sırası kralın kızına gelmiş.Bunu duyan Hızır genç kızla beraber suyun başında ejderhayı bekler.Ejderha kızı almak üzere bulunduğu mağaradan çıkıp gelir.Hızır mızrağını ejderhanın yüreğine saplar. Ejderha acılar içerisinde yerleri parçalayarak oradan uzaklaşırken, başını Lübnan dağlarına çarpar. Ejderhanın açtığı yarıklardan bir yol bulan hayat su yu, akar ve denize ulaşır.
4. Yüz yıllarında Hindistan ve diğer doğu ülkelerinden gemiler, Akdeniz den Asi nehrini takip ederek Antakya’ya kadar gelebiliyorlardı.Roma köprüsünün çevresinde, nehir kıyısında uzun bir rıhtım ve geniş bir Agora (meydan) bulunmakta idi. Hindistan ve uzak doğudan gelen mallar, gemilerde rıhtıma boşaltılır, rıhtım sandık,balya ve çeşitli ticaret eşyaları ile dolup taşardı.Cariyeler, halayık ve kölelerde esir pazarında satılırdı.
Antakya’da meydana gelen yıkıcı depremler ve Asi nehrinin zaman zaman yatak değiştirmesi rıhtımı, Agora’yı ve şehrin alt bölümünü yıkıp yok etmiştir.
Bugün hayat suyu denilen Asi nehrinin kenar boyunca, 75 işletme bulunuyor. Bu işletmelerin atık suları Asi nehrine dökülüyor. Ayrıca Antakya ve Asi nehrine sınırdaş belediyelerin kanalizasyon işlevini de yapmaktadır. Yakın bir tarihe kadar Akdeniz den Roma köprüsüne kadar gelen Martı kuşları dahi gelmez oldular.

Asi nehri Lübnan dağlarının Beka vadisinden Ayn-el Tine kesiminden doğar. Suriye’nin Hama ve Humus şehirlerini geçtikten sonra sınırlarımıza geçer. Sınır boyu 30 km aktıktan sonra topraklarımıza girer.380 km bir yol kat eden Asi nehri, Hatay topraklarında 94 km yol kat itken sonra Samandağ ilçesinden denize dökülür. Geçmiş yıllarda sık sık asiliği tutup yatağından çıkarak sel baskınlarına neden olmuş maddi zararlara yol açtığından ASİ ismi ile anılmış.